Ξεπερνούν τους 152 τόνους τα αποθέματα σε χρυσό της Τράπεζας της Ελλάδος, η οποία με τις αγοραπωλησίες χρυσών λιρών και άλλων χρυσών  νομισμάτων, αύξησε τα διαθέσιμά της το 2025 κατά 200 κιλά ή κατά 8.300 ουγγιές. Το βάρος του χρυσού σε τόνους ήταν 152,4 τόνοι στις 31 Δεκεμβρίου 2025.

Η Τράπεζα της Ελλάδος αποτιμά την αξία του χρυσού που διαθέτει στις τιμές 31ης Δεκεμβρίου, σε ευρώ κι όχι σε δολάρια. Ευρωχρυσός γαρ, καθότι η ΤτΕ είναι μέλος της ΕΚΤ. Εκείνη την ημέρα λοιπόν η τιμή της ουγγιάς ήταν στα 3.669,106 ευρώ στις έναντι 2.511,069 ευρώ στις 31 Δεκεμβρίου του 2024. 

Από την αύξηση της τιμής του χρυσού κυρίως, αλλά κι από την αύξηση των ποσοτήτων σε χρυσές λίρες Αγγλίας και σε άλλα νομίσματα που αγόρασε, η Τράπεζα της Ελλάδος υπολόγισε αύξηση της αξίας των αποθεματικών της σε χρυσό, κατά 5,694 δισ. ευρώ εντός του 2025. Συνολικά υπολόγισε, ότι τα αποθεματικά της σε χρυσό, άξιζαν 17,982 δισ. ευρώ, από 12,286 δισ. ευρώ, ένα χρόνο νωρίτερα.  

Βεβαίως αυτές είναι τιμές ετήσιου απολογισμού. Αν αυθαίρετα κάναμε τώρα έναν απολογισμό, καθώς η τιμή του χρυσού είναι στα 4.013 ευρώ η ουγγιά, θα προέκυπτε ότι στην πραγματικότητα η τρέχουσα αξία του χρυσού της ΤτΕ, είναι μεγαλύτερη, στα 19,66 δισ. ευρώ. 

Στους 152,4 τόνους χρυσού της Τράπεζας της Ελλάδος, περιλαμβάνονται και οι απαιτήσεις που έχει σε χρυσό από το ΔΝΤ. 

Ειδικότερα στα αποθεματικά της ΤτΕ, περιλαμβάνονται:

- Τα διαθέσιμα της Τράπεζας σε χρυσό διεθνών προδιαγραφών και χρυσές λίρες Αγγλίας (3.687,8 χιλιάδες ουγγιές στο τέλος του 2025, από 3.683,6 χιλιάδες ουγγιές ένα χρόνο νωρίτερα),

- Οι απαιτήσεις σε χρυσό έναντι του Ελληνικού Δημοσίου (985,6 χιλιάδες ουγγιές στο τέλος του 2025 και του 2024- δεν άλλαξαν), οι οποίες απορρέουν από τη συμμετοχή της Ελλάδος στο ΔΝΤ (καταβολή από την Τράπεζα στο ΔΝΤ για λογαριασμό του Ελληνικού Δημοσίου του μεριδίου συμμετοχής του σε χρυσό). Δηλαδή απαιτήσεις περίπου 30,7 τόνων χρυσού από το ΔΝΤ που είναι η συμμετοχή της Ελλάδας στο ΔΝΤ.  

- Ο χρυσός μη διεθνών προδιαγραφών και τα λοιπά χρυσά νομίσματα (227,8 χιλιάδες ουγγιές στο τέλος του 2025 από 223,7 χιλιάδες ουγγιές ένα χρόνο νωρίτερα). Δεν αυξήθηκαν δηλαδή μόνον οι λίρες, αλλά και τα άλλα χρυσά νομίσματα που αγόρασε η ΤτΕ το 2025. 

Μέρος των διαθεσίμων σε χρυσό φυλάσσεται σε τράπεζες του εξωτερικού.
Σύμφωνα με την Τράπεζα της Ελλάδος, τα διαθέσιμα και οι απαιτήσεις σε χρυσό σημείωσαν μικρή αύξηση κατά 8,3 χιλιάδες ουγγιές, ως αποτέλεσμα κυρίως της αγοραπωλησίας χρυσών λιρών Αγγλίας και χρυσών νομισμάτων. 
Η σημαντική αύξηση της αξίας τους κατά 5.696 δισεκ. ευρώ, οφείλεται κυρίως στην αποτίμηση του χρυσού. 

 

Τον Δεκέμβριο του 2025, το σύνολο του ενεργητικού της ΤτΕ ανήλθε σε 221,5 δισ. ευρώ, σημειώνοντας αύξηση κατά 2,2 δισ. ευρώ σε σύγκριση με την προηγούμενη χρήση. Οι κύριοι λόγοι της μεταβολής αυτής είναι η αύξηση της αξίας των διαθεσίμων και απαιτήσεων της Τράπεζας σε χρυσό λόγω της αποτίμησής τους, του υπολοίπου του επενδυτικού χαρτοφυλακίου της Τράπεζας και των απαιτήσεων εντός του Ευρωσυστήματος από την κατανομή των κυκλοφορούντων τραπεζογραμματίων ευρώ. Οι εν λόγω αυξήσεις αντισταθμίστηκαν μερικώς από τη μείωση του υπολοίπου των χαρτοφυλακίων νομισματικής πολιτικής (όπου η ΤτΕ Ελλάδος όπως και οι άλλες Κεντρικές Τράπεζες, μείωσαν τα χαρτοφυλάκια των ομολόγων που είχαν από τα προγράμματα της πανδημίας.

Στις αρχές της δεκαετίας του ’80 το περιοδικό "Ταχυδρόµος", και σε ένα ρεπορτάζ της δηµοσιογράφου Πέγκυς Κουνενάκη, δηµοσίευσε µια παράξενη είδηση που πέρασε απαρατήρητη: ένας Έλληνας που ζούσε στη Μόσχα είχε στην κατοχή του χιλιάδες (ναι, χιλιάδες...) εικαστικά έργα Ρώσων και Σοβιετικών καλλιτεχνών που ανήκαν σε ένα κίνηµα, άγνωστο εν πολλοίς στη χώρα µας, µε τίτλο "Ρωσική Πρωτοπορία". Ίσως κάποιοι ειδικοί να γνώριζαν την αξία αυτού του κινήµατος, στην Αθήνα όµως της εποχής δεν φάνηκε η είδηση να συγκινεί κανέναν – ήταν η προ Ιnternet εποχή της αθωότητας. Χώρια τα ευνόητα ερωτηµατικά για το πώς µπορεί ένας οδηγός στην καναδική πρεσβεία, όπως ήταν ο συλλέκτης τους, Γιώργος Κωστάκης, να έχει στην κατοχή του, όντας στη Σοβιετική Ένωση, τέτοια και τόσα έργα. 

Οι απαντήσεις δόθηκαν σιγά-σιγά, οι απορίες λύθηκαν και ξαφνικά συνειδητοποιήσαµε ότι είχαµε στην Ελλάδα, µέσω του Κωστάκη, το µεγαλύτερο δυνατό σύνολο των έργων αυτού του σηµαντικού κινήµατος. Και όχι όλα, επειδή, φεύγοντας από τη Σοβιετική Ένωση, ο συλλέκτης άφησε (ή τον υποχρέωσαν να αφήσει) στην Πινακοθήκη Τρετιακόφ ως δωρεά 834 έργα. Τα περισσότερα τα έφερε µαζί του στην Ελλάδα. 

Προσωπικά, είχα την τύχη να τον συναντήσω στο σπίτι του, για µια συνέντευξη και για λογαριασµό ενός αγγλόφωνου και βραχύβιου περιοδικού και όχι για τη µεγάλης κυκλοφορίας εφηµερίδα, όπως ήταν τότε "Τα Νέα", στα οποία δούλευα – το έργο του δεν είχε ακόµη εκτιµηθεί. Η αφιέρωσή του, στον γερµανόφωνο κατάλογο των έργων του, που µου δώρισε, έχει ηµεροµηνία Ιανουάριος 1985... Φυσικά, κάποια στιγµή η αξία της συλλογής του αναγνωρίστηκε και, µέσω διαφόρων διαδικασιών, ένα µέρος της, απαρτιζόµενο από 1.277 έργα, αγοράστηκε το 2000 από το Δηµόσιο και σήµερα βρίσκεται στον Μητροπολιτικό Οργανισµό Μουσείων Εικαστικών Τεχνών Θεσσαλονίκης (MOMUS). Μετά την ολοκλήρωση της αγοράς, η οικογένεια του Γιώργου Κωστάκη δώρισε στο µουσείο το αρχείο του συλλέκτη, που αποτελείται από πάνω από 2.000 πολύτιµα αντικείµενα, όπως χειρόγραφα, εκδόσεις, φωτογραφίες, αφίσες, τετράδια καλλιτεχνών, ζωγραφικά σχέδια κ.ά. 

Στην Αθήνα, µια πρώτη έκθεση έργων της Συλλογής είχε γίνει στην Εθνική Πινακοθήκη πριν από 30 χρόνια, και τώρα τα πολύτιµα αυτά έργα επιστρέφουν στην Αθήνα, για να συνθέσουν την επετειακή έκθεση "Ο Κόσµος της Πρωτοπορίας. Πόλη, Φύση, Σύµπαν, Άνθρωπος", σε επιµέλεια της διευθύντριας της Πινακοθήκης, Συραγώς Τσιάρα, και της διευθύντριας του MOMUS, Μαρίας Τσαντσάνογλου. 

Η νέα έκθεση λοιπόν, και σύµφωνα µε το σχετικό δελτίο Τύπου της Εθνικής Πινακοθήκης, "επανεξετάζει τη Συλλογή Κωστάκη µέσα από το πρίσµα της σχέσης ανθρώπου και περιβάλλοντος, µια θεµατική που στη Ρωσία (και µετά Σοβιετική Ένωση) των πρώτων δεκαετιών του 20ού αιώνα αποτέλεσε κρίσιµο πεδίο καλλιτεχνικής έρευνας. Η έκθεση αναδεικνύει, µέσα από τρεις θεµατικές και επιλογή έργων από τη συλλογή και το αρχείο Κωστάκη, τη µετάβαση από τον κανόνα στο πείραµα και από τη σύµβαση στην ουτοπία, καθώς η τέχνη συνοµιλεί µε τις πολιτικές, ιδεολογικές και αισθητικές αναζητήσεις της εποχής. Οι τρεις θεµατικές της έκθεσης, Πόλη, Φύση και Σύµπαν, εξετάζουν τη σχέση του Ανθρώπου µε τον κατασκευασµένο (Πόλη), τον οργανικό (Φύση) και τον ανεξερεύνητο χώρο (Σύµπαν), φωτίζοντας τις καλλιτεχνικές αναζητήσεις της ρωσικής πρωτοπορίας ανάµεσα στο πείραµα, την τεχνολογική πρόοδο και την ουτοπία". 

Τώρα, σχετικά µε τον όρο "Ρωσική Πρωτοπορία", θα πρέπει να πούµε ότι διατυπώθηκε για πρώτη φορά, και µε ειρωνική χροιά, από τον Ρώσο κριτικό Alexander Benois το 1910, αλλά υιοθετήθηκε ευρέως τη δεκαετία του 1960 από δυτικούς ιστορικούς τέχνης σε µια προσπάθεια να βρουν έναν όρο που περικλείει όλα τα ρηξικέλευθα κινήµατα, τις οµάδες και τους µεµονωµένους καλλιτέχνες που, µέσα στον γενικότερο επαναστατικό τρόπο σκέψης της εποχής, άλλαξαν την αντίληψη για την αισθητική, τη φόρµα και τη σχέση της τέχνης µε τη ζωή. 

Αλλά ας πούµε δυο λόγια παραπάνω για τον σηµαντικό αυτόν συλλέκτη που ουσιαστικά διέσωσε ένα µεγάλο και σπουδαίο εικαστικό κίνηµα. Ο Γιώργος Κωστάκης γεννήθηκε στη Μόσχα το 1913. Ο πατέρας του ήταν έµπορος από τη Ζάκυνθο και είχε εγκατασταθεί οικογενειακώς στη Μόσχα. Αρχικά ο Γιώργος Κωστάκης εργάστηκε ως οδηγός στην ελληνική πρεσβεία µέχρι το κλείσιµό της, το 1940, λόγω του πολέµου, και µετά συνέχισε να εργάζεται στην καναδική πρεσβεία. Στο πλαίσιο των επαγγελµατικών του καθηκόντων, συνόδευε ξένους διπλωµάτες στις επισκέψεις τους σε παλαιοπωλεία και οίκους τέχνης. 

Χωρίς να έχει ιδιαίτερη καλλιτεχνική παιδεία και επαφή µε τη µοντέρνα τέχνη, προικισµένος όµως µε ένα σπάνιο ένστικτο, εντυπωσιάστηκε όταν αντίκρισε το 1946 έναν πίνακα της Olga Rozanova. Από τότε άρχισε να ενδιαφέρεται για τη ρωσική πειραµατική τέχνη των αρχών του 20ού αιώνα. Ήρθε σε επαφή µε τις οικογένειες και τον στενό κύκλο των καλλιτεχνών, καθώς και µε όσους καλλιτέχνες βρίσκονταν ακόµη στη ζωή, και για τρεις τουλάχιστον δεκαετίες συγκέντρωνε µεθοδικά έργα Ρωσικής Πρωτοπορίας, δηµιουργώντας µια περίφηµη συλλογή, η οποία διέσωσε από την καταστροφή και τη λήθη αυτό το εξαιρετικά σηµαντικό τµήµα της ευρωπαϊκής τέχνης του 20ού αιώνα. 

Σε πολλές περιπτώσεις αντιµετώπισε ιδιαίτερες δυσκολίες, διότι το σταλινικό καθεστώς είχε θέσει σε απαγόρευση τα έργα της Ρωσικής Πρωτοπορίας, επιβάλλοντας στην τέχνη το δόγµα του σοσιαλιστικού ρεαλισµού. Ο ίδιος πίστευε ότι η παραγνώριση της τέχνης της Ρωσικής Πρωτοπορίας ήταν ένα τραγικό λάθος και ότι "οι άνθρωποι θα τη χρειάζονταν και θα την εκτιµούσαν κάποια µέρα". Το διαµέρισµα του Γιώργου Κωστάκη στη Μόσχα ήταν στις δεκαετίες 1960 και 1970 άµεσα συνδεδεµένο µε την απαγορευµένη τέχνη της Πρωτοπορίας και λειτουργούσε ως ένα ανεπίσηµο Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης. 

Το 1977 ο Κωστάκης έφυγε από τη Μόσχα µε τη συλλογή, αφήνοντας, όπως είπαµε, στην Πινακοθήκη Τρετιακόφ ως δωρεά 834 έργα. Η συλλογή του περιόδευσε σε εκθέσεις στα σηµαντικότερα µουσεία της Ευρώπης, των ΗΠΑ και του Καναδά. Ο Γιώργος Κωστάκης πέθανε στην Αθήνα το 1990. Τον Δεκέµβριο του 1995 πραγµατοποιήθηκε στην Εθνική Πινακοθήκη η πρώτη έκθεση της Συλλογής Κωστάκη στην Ελλάδα, σε επιµέλεια της Άννας Καφέτση.

Η έκθεση θα φιλοξενήσει έργα καλλιτεχνών που στο σύνολό τους είναι άγνωστοι σε εµάς, αλλά ας τους αναφέρουµε (µε bold οι πιο γνωστοί): Babichev Aleksei, Bobrov Vassilii, Bubnova Varvara, Chashnik Ilya, Chekrygin Vassilii, Drevin Aleksandr, Ender Boris, Ender Ksenia, Ender Maria, Ender Yuri, Filonov Pavel, Grinberg Nikolai, Guro Yelena, Ioganson Karel, Kandinsky Vassily, Klucis Gustav, Kliun Ivan, Kruchenykh Aleksei, Kudriashov Ivan, Ladovsky Nikolai, Lissitzky El, Malevich Kazimir, Mayakovsky Vladimir, Matiushin Mikhail, Miller Grigori, Miturich Petr, Morgunov Aleksei, Nikritin Solomon, Puni Ivan, Plaksin Mikhail, Popova Liubov, Redko Kliment, Rodchenko Aleksandr, Rozanova Olga, Semashkevich Roman, Sofronova Antonina, Stepanova Varvara, Suetin Nikolai, Sulimo-Samuilo Vsevolod, Tatlin Vladimir, Udaltsova Nadezhda, Vialov Konstantin, Volkov Aleksandr.

Η έκθεση θα διαρκέσει από τον Απρίλιο µέχρι τον Σεπτέµβριο 2026.

Του Νίκου Κωτσικόπουλου

Έναν Γολγοθά υποχρεωνόταν να περάσει από τα μέσα Φεβρουαρίου μέχρι σήμερα ο ενδιαφερόμενος για πώληση λιρών, που έβλεπε τις τιμές γύρω και πάνω από τα χίλια ευρώ και ήθελε να πλησιάσει το "φρούριο" που λέγεται Τράπεζα της Ελλάδος. Ήταν και παραμένει σήμερα μια πολύ δύσκολη επιχείρηση, που διαρκεί περίπου δύο μήνες για να κλείσεις ραντεβού και ξεκινά από την ώρα που σηκώνεις το τηλέφωνο προσπαθώντας να βρεις γραμμή. Τα ραντεβού είναι έπειτα από δύο μήνες.

Το πρόβλημα επιδεινώθηκε τον Μάρτιο, καθώς στο πρώτο μισό του μήνα οι ενδιαφερόμενοι πωλητές μπορούσαν να πουλήσουν σε τιμές πάνω από τα 1.000 ευρώ. Μετά τις 16 Μαρτίου, η τιμή κατρακύλησε απότομα κάτω από το χιλιάρικο ακολουθώντας την τιμή του χρυσού. Το χαμηλό της περιόδου σημειώθηκε στις 23 Μαρτίου στα 817 ευρώ, που ήταν η τρίτη τιμή ημέρας η οποία δημοσιοποιήθηκε από την ΤτΕ. 

Πλέον έχουμε ένα νέο ρεκόρ. Όχι απλώς δύο τιμές, αλλά τρεις διαφορετικές τιμές ημέρας για αγοραπωλησίες χρυσών λιρών, οι οποίες παρατηρήθηκαν για πρώτη φορά από την ΤτΕ στις 19  Μαρτίου 2026 και στα χαμηλά του μήνα στις 23 Μαρτίου. 

Δηλαδή ο ενδιαφερόμενος για αγορά ή πώληση κλείνει ένα "ραντεβού στα τυφλά", όσον αφορά την τιμή, γιατί έπειτα από δύο μήνες δεν ξέρει αν θα πουλήσει με την τιμή που είδε στην ιστοσελίδα της ΤτΕ και αν αξίζει τελικά να φύγει από το σπίτι του. Και ο πόλεμος έχει κάνει την τιμή εντελώς απρόβλεπτη, με τεράστιες διακυμάνσεις. 

Βεβαίως για τους κατοίκους της Περιφέρειας τα πράγματα είναι δυσκολότερα, ακόμα κι αν η ΤτΕ έχει καταστήματα στις μεγάλες πόλεις, στη Θεσσαλονίκη, το Ηράκλειο και την Πάτρα. Στην πραγματικότητα, η πώληση της χρυσής λίρας δεν είναι τόσο απλό πράγμα εκτός Αθηνών. Θα πρέπει να τις εξετάσει ο ειδικός που θα αποφανθεί ότι είναι γνήσιες, δεν είναι λιποβαρείς, ελαττωματικές ή χτυπημένες.

Δεν υπάρχουν πολλοί ειδικοί πλέον και η ΤτΕ έχει μεγάλη κίνηση στα κεντρικά στην Αθήνα. Στις άλλες πόλεις οι ενδιαφερόμενοι για πώληση θα πρέπει να περιμένουν περισσότερο τον περιοδεύοντα ή καλύτερα να κλείσουν ραντεβού στην Αθήνα, γιατί τα χρονικά διαστήματα έχουν αρχίσει και ανοίγουν. Δεν μετρώνται πλέον με τα τρίμηνα αλλά με τα εξάμηνα και τα έτη… 

Κάπως έτσι φτάσαμε στο δίμηνο της υπομονής και στην Αθήνα.

- Επάγγελμα και παρούσα επαγγελματική διεύθυνση (βεβαίωση εργοδότη ή αντίγραφο τελευταίας μισθοδοσίας ή επαγγελματική ταυτότητα ή παραστατικό φορέα κοινωνικής ασφάλισης).

- Ισχύουσα άδεια παραμονής προκειμένου για αλλοδαπούς (υπηκόους χωρών εκτός Ε.Ε.).

- Τηλέφωνο επικοινωνίας. (Πρόσφατος λογαριασμός παρόχου υπηρεσιών φωνητικών επικοινωνιών.)

- Τα πιο πάνω έγγραφα προσκομίζονται στο πρωτότυπο, όπως επιβάλλει το νομοθετικό πλαίσιο που αφορά την πρόληψη της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες και της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας. 

- Επισημαίνεται ότι οι εν λόγω  σημαντικής αξίας συναλλαγές είναι πιθανόν να μην ολοκληρωθούν την ίδια ημέρα και να απαιτηθούν πρόσθετα παραστατικά για τη διεξαγωγή τους (π.χ.  παραστατικά για την προέλευση των λιρών, όπως ενδεικτικά κληρονομητήριο ή αποδείξεις αγοράς τους κ.λπ., αναλόγως των ειδικών χαρακτηριστικών της συναλλαγής)".

Τελικά ο ιδιωτικός τομέας έχει τον τρόπο να πάρει προβάδισμα. Η Τράπεζα Πειραιώς είναι πολύ οργανωμένη. Τα ραντεβού κλείνονται εύκολα στην Αθήνα και δεν υπάρχει "μποτιλιάρισμα", ούτε στη Θεσσαλονίκη ή το Ηράκλειο, όπου η Τράπεζα Πειραιώς έχει ειδικευμένα υποκαταστήματα στα οποία γίνονται αγοραπωλησίες λιρών. 

Υπάρχουν βεβαίως και τα ημιεπίσημα ιδιωτικά ανταλλακτήρια ή "αγορές χρυσού". Τον Μάρτιο με τον πόλεμο και τον πυρετό του χρυσού στα ύψη έδειξαν κι αυτά τις αδυναμίες τους. Οι τιμές για πώληση ήταν γενικά χαμηλές, το μποτιλιάρισμα αυξημένο, αν και το "φρούριο της ΤτΕ" έχει ασφαλώς τα πρωτεία. Πολλά μικρά καταστήματα με επίσημες τιμές χρυσής λίρας πάνω από τα 1.000 ευρώ, απλώς βγήκαν εκτός αγοράς. 

Την κατάσταση επιδείνωσε η όξυνση της κρίσης στο δεύτερο δεκαπενθήμερο του Μαρτίου, όταν η τιμή του χρυσού υποχώρησε απότομα, παρασύροντας χαμηλότερα και την τιμή της χρυσής λίρας και των άλλων χρυσών νομισμάτων.

Η πτώση των τιμών σύμφωνα με τους ειδικούς οφείλεται θεωρητικά στην ενίσχυση του "πετροδολαρίου", καθώς η τιμή του πετρελαίου αυξήθηκε, ενισχύοντας το δολάριο ως το νόμισμα στο οποίο γίνονται οι ακριβές συναλλαγές. 

Οφείλεται επίσης στη ρευστοποίηση μεγάλων μοχλευμένων θέσεων (με προκαταβολή τμήματος της αξίας και εξόφληση στην πώληση), στη "χάρτινη" αγορά των παραγώγων χρυσού. 

Βεβαίως υπάρχει και η μη αποδεδειγμένη θεωρία για παρέμβαση των αρχών στις ΗΠΑ, που "φούντωσε", λόγω του δανεισμού από την κεντρική τράπεζα της Τουρκίας 8 τόνων χρυσού που θα επιστρέψουν αργότερα, σύμφωνα με δηλώσεις του διοικητή της κεντρικής τράπεζας. Αλλά αυτά είναι θεωρίες συνωμοσίας…