Νομισματα με Δικεφαλο Αετο
29/07/26 08:02:26
Ολοι μας εχουμε στις συλλογες μας νομισματα με τον δικεφαλο αετο προερχομενα από διαφορες χρονικες περιοδους όπως και από διαφορετικες χωρες.
Ποτε όμως πρωτοεμφανιστηκε το συγκεκριμμενο συμβολο τοσο στην εικονογραφια πολύ δε περισσοτερο στην νομισματικη?
Στο μικρο αφιερωμα που ακολουθει γινεται μια προσπαθεια να απαντηθουν αυτά τα ερωτηματα.
Δικέφαλοι αετοί έχουν χρησιμοποιηθεί ως διακοσμητικά στοιχεία για πολλούς αιώνες. Έχουν βρεθεί σε αρχαιολογικά ευρήματα του πολιτισμού των Χετταίων που χρονολογούνται από τον 20ό αιώνα π.Χ. ως τον 13ο αιώνα π.Χ.. Κυλινδρικές σφραγίδες που ανακαλύφτηκαν στο Bogazkoy, μια αρχαία πρωτεύουσα των Χετταίων που βρίσκεται στην σημερινή Τουρκία, φέρουν την απεικόνιση ενός δικέφαλου αετού με φτερά. Ο δικέφαλος αετός σιγά σιγά παύει να χρησιμοποιείται κατά τη διάρκεια της τελευταίας περιόδου των Χετταίων από τον 9ο αιώνα π.Χ. μέχρι τον 7ο αιώνα π.Χ., και τελικά εξαφανίζεται μετά από το τέλος της αυτοκρατορίας.
Μια άλλη χρήση του δικέφαλου αετού σημειώνεται κατά την περίοδο εξουσίας της δυναστείας των Πάρθων Αρσακιδών στην Αρμενία και από την οικογένεια Mamikonian από τον τρίτο έως τον ένατο αιώνα. Το μυθικό πλάσμα συνέχισε να αποτελεί τόσο διακοσμητικό μοτίβο, όσο και μέρος διηγήσεων και παραδόσεων σε διάφορες περιοχές της Μέσης Ανατολής- από το Ιράν και την Αρμενία ως τη Μικρά Ασία.
Στην Παφλαγονία συγκεκριμένα επιβίωσε ο μύθος του χάγκα, τεράστιου δικέφαλου αετού τιμωρού της αδικίας. Σύμφωνα με την πιο επικρατούσα θεωρία, ο δικέφαλος αετός υιοθετήθηκε για πρώτη φορά ως αυτοκρατορικό έμβλημα από τον αυτοκράτορα Ισαάκιο Κομνηνό (1057-1059), εμπνευσμένο από τις τοπικές παραδόσεις για ένα μυθικό ον, το haga, στην πατρίδα του, την Παφλαγονία της Μικράς Ασίας. Οι τοπικοί μύθοι διηγούνται για έναν γιγάντιο αετό με δύο κεφάλια που εύκολα σήκωνε έναν ολόκληρο ταύρο με τα νύχια του. Τον λέγανε haga και ήταν προσωποποίηση της δύναμης, ενώ οι άνθρωποι συχνά στις προσευχές τους ζητούσαν την προστασία του.
Οι Σελτζούκοι Τούρκοι γνώρισαν το δικέφαλο αετό μάλλον στην Αρμενία, που ήταν διαδεδομένος απ’ τον 3ο αιώνα. Κι οι Σελτζούκοι ήταν αυτοί που έκαναν σημαία τους το μυθικό αυτό πουλί. Στη μάχη του Μαντζικέρτ, το 1071, συνέτριψαν τους Βυζαντινούς πολεμώντας κάτω από τη σκέπη του δικέφαλου αετού τους! Ο δικέφαλος κοσμούσε την στέψη του Σελτζούκου βασιλέα στην Μοσούλη ήδη από 1058 και από εκεί έγινε έμβλημα του Σουλτανάτου της Ρωμανίας (Μικράς Ασίας). Τον δικέφαλο, δεν άργησαν να τον κληρομήσουν και οι Τουρκομάνοι της Ανατολίας τον 13ο αιώνα. Τέλος εμφανίζεται σε μουσουλμανικά νομίσματα του Χαλίφη Νασρεντίν (Μαχμούντ μπιν Μοχάμαντ) όπου στην άλλη πλευρά βρίσκεται το «μαγκέν νταβίντ» (ή αλλιώς το άστρο του Δαυίδ).
Ο Δικέφαλος αετός της βυζαντινής αυτοκρατορίας. Η αριστερή κεφαλή (που είναι στραμμένη προς την δύση) συμβολίζει τη Ρώμη, ενώ η δεξιά (ανατολή) συμβολίζει την Κωνσταντινούπολη. Ο σταυρός και η σφαίρα στα νύχια συμβολίζουν την πνευματική και κοσμική εξουσία αντίστοιχα. Το σύμβολο συνδέεται με τη βυζαντινή αυτοκρατορία, καθώς και τη βυζαντινή οικοσημολογία, Ο σταυρός και η σφαίρα στα νύχια του αετού αντιπροσωπεύουν τη διπλή εξουσία του αυτοκράτορα (κοσμική και πνευματική), και ο δικέφαλος αετός την κυριαρχία των βυζαντινών αυτοκρατόρων από την ανατολή έως τη δύση.
Αρκετοί ιστορικοί διατυπώνουν την άποψη ότι ο δικέφαλος αετός δεν υπήρξε επίσημο έμβλημα της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας με έδρα την Κωνσταντινούπολη. Το 'Βιβλίο Όλων των Βασιλείων' (1350 μ.Χ.) και Καταλανικός Άτλας (1375 μ.Χ.) εμφανίζουν ως έμβλημα της την σημαία με τα 4Β. Ο δικέφαλος αετός υπήρξε οικόσημο βυζαντινών οικογενειών και αρχόντων, έμπαινε σε άμφια, ναούς εικόνες κ.τ.λ. κυρίως σε χρυσό χρώμα με κόκκινο φόντο.
Αξιοσημείωτη είναι η σχέση της Θεσσαλονίκης με τον δικέφαλο αετό. Ο τελευταίος Δεσπότης της, Ανδρόνικος Παλαιολόγος (γιος Μανουήλ Β΄), δώρισε στο Άγιο Όρος μετά την Άλωση της πόλης, το περιβόητο λάβαρό του το οποίο ήταν χρυσό σε κόκκινο φόντο.[2]
[/url]Σχέδιο με το όνομα του Ανδρόνικου Β΄ Παλαιολόγου, στη λεγόμενη «Σημαία του Ανδρόνικου Β΄ Παλαιολόγου», που φυλάσσεται στη Μονή Βατοπεδίου.
Η Αυτοκρατορία της Τραπεζούντας είχε ως έμβλημα τον χρυσό δικέφαλο αετό σε κόκκινο φόντο ως κρατικό σύμβολο. Με την Πτώση της, στις 15 Αυγούστου 1461, αποτέλεσε το τελευταίο Βυζαντινό Προπύργιο το οποίο χρησιμοποίησε ως κρατικό σύμβολο τον δικέφαλο αετό.
Επίσης, ο Αυτοκρατορικός Στόλος του Πόντου και ο Στρατός είχαν ως έμβλημα τον λευκό δικέφαλο αετό σε μαύρο φόντο.[3]
Διάφορα ανατολικο-ευρωπαϊκά έθνη το υιοθέτησαν από τους Βυζαντινούς και συνεχίζουν να το χρησιμοποιούν ως εθνικό σύμβολό τους μέχρι σήμερα, όπως η Σερβία, το Μαυροβούνιο, η Αλβανία, η Αρμενία και παλιότερα η Ρωσική Αυτοκρατορία, αλλά και η Ελλάδα.
Τέλος φόρμας
Η φερόμενη ως σημαία της μικρασιατικής Αυτοκρατορίας της Νίκαιας.
[url=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Ince_minare_sculpture_1.jpg]Ο δικέφαλος αετός στο Ικόνιο της Μικράς Ασίας. Μαρμάρινο ανάγλυφο του 1220
Ειδικότερα η Αυστρία, διάφορες γερμανικές πόλεις, και η επαρχία Μπόλτσβαλντ της Ολλανδίας χρησιμοποιούν τον δικέφαλο. Αυτοί τον κληρονόμησαν από την «Αγία Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία» του Καρλομάγνου κατά το 1250. Πιθανότατα, μετά την Άλωση του 1204 κάποιοι Ιππότες έφεραν «πίσω» στην «πραγματική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία» το σύμβολο της Ανατολικής Αυτοκρατορίας, δεδομένου ότι υπήρχε μεγάλη αντιζηλία μεταξύ των δύο Αυτοκρατοριών.
Στη διαρκεια των αιωνων μετα το 1300μχ κοπηκαν χιλιαδες διαφορετικα χαλκινα,ασημενια και χρυσα νομισματα με τον δικεφαλο αετο για να ακολουθησουν τα τραπεζογραμματια μετα τον 19ο αιωνα από πληθος κρατικων οντοτητων.
Νομισματα με δικεφαλο αετο εκοψαν τα περισσοτερα κρατη,δουκατα ,ηγεμονιες,πριγκηπατα και αλλου ειδους εξουσιες στην καθολικη και προτεσταντικη κεντρικη και βορεια Ευρωπη όπως και σε όλα τα κρατη και μοναρχιες της ορθοδοξης ανατολικης και βαλκανικης επικρατειας.
Προσωπικα εχω δει και νομισματα και από την Ινδια διχως να εχω αξιωθει να εχω καποιο από αυτά.
Ακολουθουν μερικα νομισματα της συλλογης μου.
Ποτε όμως πρωτοεμφανιστηκε το συγκεκριμμενο συμβολο τοσο στην εικονογραφια πολύ δε περισσοτερο στην νομισματικη?
Στο μικρο αφιερωμα που ακολουθει γινεται μια προσπαθεια να απαντηθουν αυτά τα ερωτηματα.
Δικέφαλοι αετοί έχουν χρησιμοποιηθεί ως διακοσμητικά στοιχεία για πολλούς αιώνες. Έχουν βρεθεί σε αρχαιολογικά ευρήματα του πολιτισμού των Χετταίων που χρονολογούνται από τον 20ό αιώνα π.Χ. ως τον 13ο αιώνα π.Χ.. Κυλινδρικές σφραγίδες που ανακαλύφτηκαν στο Bogazkoy, μια αρχαία πρωτεύουσα των Χετταίων που βρίσκεται στην σημερινή Τουρκία, φέρουν την απεικόνιση ενός δικέφαλου αετού με φτερά. Ο δικέφαλος αετός σιγά σιγά παύει να χρησιμοποιείται κατά τη διάρκεια της τελευταίας περιόδου των Χετταίων από τον 9ο αιώνα π.Χ. μέχρι τον 7ο αιώνα π.Χ., και τελικά εξαφανίζεται μετά από το τέλος της αυτοκρατορίας.
Μια άλλη χρήση του δικέφαλου αετού σημειώνεται κατά την περίοδο εξουσίας της δυναστείας των Πάρθων Αρσακιδών στην Αρμενία και από την οικογένεια Mamikonian από τον τρίτο έως τον ένατο αιώνα. Το μυθικό πλάσμα συνέχισε να αποτελεί τόσο διακοσμητικό μοτίβο, όσο και μέρος διηγήσεων και παραδόσεων σε διάφορες περιοχές της Μέσης Ανατολής- από το Ιράν και την Αρμενία ως τη Μικρά Ασία.
Στην Παφλαγονία συγκεκριμένα επιβίωσε ο μύθος του χάγκα, τεράστιου δικέφαλου αετού τιμωρού της αδικίας. Σύμφωνα με την πιο επικρατούσα θεωρία, ο δικέφαλος αετός υιοθετήθηκε για πρώτη φορά ως αυτοκρατορικό έμβλημα από τον αυτοκράτορα Ισαάκιο Κομνηνό (1057-1059), εμπνευσμένο από τις τοπικές παραδόσεις για ένα μυθικό ον, το haga, στην πατρίδα του, την Παφλαγονία της Μικράς Ασίας. Οι τοπικοί μύθοι διηγούνται για έναν γιγάντιο αετό με δύο κεφάλια που εύκολα σήκωνε έναν ολόκληρο ταύρο με τα νύχια του. Τον λέγανε haga και ήταν προσωποποίηση της δύναμης, ενώ οι άνθρωποι συχνά στις προσευχές τους ζητούσαν την προστασία του.
Οι Σελτζούκοι Τούρκοι γνώρισαν το δικέφαλο αετό μάλλον στην Αρμενία, που ήταν διαδεδομένος απ’ τον 3ο αιώνα. Κι οι Σελτζούκοι ήταν αυτοί που έκαναν σημαία τους το μυθικό αυτό πουλί. Στη μάχη του Μαντζικέρτ, το 1071, συνέτριψαν τους Βυζαντινούς πολεμώντας κάτω από τη σκέπη του δικέφαλου αετού τους! Ο δικέφαλος κοσμούσε την στέψη του Σελτζούκου βασιλέα στην Μοσούλη ήδη από 1058 και από εκεί έγινε έμβλημα του Σουλτανάτου της Ρωμανίας (Μικράς Ασίας). Τον δικέφαλο, δεν άργησαν να τον κληρομήσουν και οι Τουρκομάνοι της Ανατολίας τον 13ο αιώνα. Τέλος εμφανίζεται σε μουσουλμανικά νομίσματα του Χαλίφη Νασρεντίν (Μαχμούντ μπιν Μοχάμαντ) όπου στην άλλη πλευρά βρίσκεται το «μαγκέν νταβίντ» (ή αλλιώς το άστρο του Δαυίδ).
Ο Δικέφαλος αετός της βυζαντινής αυτοκρατορίας. Η αριστερή κεφαλή (που είναι στραμμένη προς την δύση) συμβολίζει τη Ρώμη, ενώ η δεξιά (ανατολή) συμβολίζει την Κωνσταντινούπολη. Ο σταυρός και η σφαίρα στα νύχια συμβολίζουν την πνευματική και κοσμική εξουσία αντίστοιχα. Το σύμβολο συνδέεται με τη βυζαντινή αυτοκρατορία, καθώς και τη βυζαντινή οικοσημολογία, Ο σταυρός και η σφαίρα στα νύχια του αετού αντιπροσωπεύουν τη διπλή εξουσία του αυτοκράτορα (κοσμική και πνευματική), και ο δικέφαλος αετός την κυριαρχία των βυζαντινών αυτοκρατόρων από την ανατολή έως τη δύση.
Αρκετοί ιστορικοί διατυπώνουν την άποψη ότι ο δικέφαλος αετός δεν υπήρξε επίσημο έμβλημα της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας με έδρα την Κωνσταντινούπολη. Το 'Βιβλίο Όλων των Βασιλείων' (1350 μ.Χ.) και Καταλανικός Άτλας (1375 μ.Χ.) εμφανίζουν ως έμβλημα της την σημαία με τα 4Β. Ο δικέφαλος αετός υπήρξε οικόσημο βυζαντινών οικογενειών και αρχόντων, έμπαινε σε άμφια, ναούς εικόνες κ.τ.λ. κυρίως σε χρυσό χρώμα με κόκκινο φόντο.
Αξιοσημείωτη είναι η σχέση της Θεσσαλονίκης με τον δικέφαλο αετό. Ο τελευταίος Δεσπότης της, Ανδρόνικος Παλαιολόγος (γιος Μανουήλ Β΄), δώρισε στο Άγιο Όρος μετά την Άλωση της πόλης, το περιβόητο λάβαρό του το οποίο ήταν χρυσό σε κόκκινο φόντο.[2]
[/url]Σχέδιο με το όνομα του Ανδρόνικου Β΄ Παλαιολόγου, στη λεγόμενη «Σημαία του Ανδρόνικου Β΄ Παλαιολόγου», που φυλάσσεται στη Μονή Βατοπεδίου.
Η Αυτοκρατορία της Τραπεζούντας είχε ως έμβλημα τον χρυσό δικέφαλο αετό σε κόκκινο φόντο ως κρατικό σύμβολο. Με την Πτώση της, στις 15 Αυγούστου 1461, αποτέλεσε το τελευταίο Βυζαντινό Προπύργιο το οποίο χρησιμοποίησε ως κρατικό σύμβολο τον δικέφαλο αετό.
Επίσης, ο Αυτοκρατορικός Στόλος του Πόντου και ο Στρατός είχαν ως έμβλημα τον λευκό δικέφαλο αετό σε μαύρο φόντο.[3]
Διάφορα ανατολικο-ευρωπαϊκά έθνη το υιοθέτησαν από τους Βυζαντινούς και συνεχίζουν να το χρησιμοποιούν ως εθνικό σύμβολό τους μέχρι σήμερα, όπως η Σερβία, το Μαυροβούνιο, η Αλβανία, η Αρμενία και παλιότερα η Ρωσική Αυτοκρατορία, αλλά και η Ελλάδα.
Τέλος φόρμας
Η φερόμενη ως σημαία της μικρασιατικής Αυτοκρατορίας της Νίκαιας.
[url=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Ince_minare_sculpture_1.jpg]Ο δικέφαλος αετός στο Ικόνιο της Μικράς Ασίας. Μαρμάρινο ανάγλυφο του 1220
Ειδικότερα η Αυστρία, διάφορες γερμανικές πόλεις, και η επαρχία Μπόλτσβαλντ της Ολλανδίας χρησιμοποιούν τον δικέφαλο. Αυτοί τον κληρονόμησαν από την «Αγία Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία» του Καρλομάγνου κατά το 1250. Πιθανότατα, μετά την Άλωση του 1204 κάποιοι Ιππότες έφεραν «πίσω» στην «πραγματική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία» το σύμβολο της Ανατολικής Αυτοκρατορίας, δεδομένου ότι υπήρχε μεγάλη αντιζηλία μεταξύ των δύο Αυτοκρατοριών.
Στη διαρκεια των αιωνων μετα το 1300μχ κοπηκαν χιλιαδες διαφορετικα χαλκινα,ασημενια και χρυσα νομισματα με τον δικεφαλο αετο για να ακολουθησουν τα τραπεζογραμματια μετα τον 19ο αιωνα από πληθος κρατικων οντοτητων.
Νομισματα με δικεφαλο αετο εκοψαν τα περισσοτερα κρατη,δουκατα ,ηγεμονιες,πριγκηπατα και αλλου ειδους εξουσιες στην καθολικη και προτεσταντικη κεντρικη και βορεια Ευρωπη όπως και σε όλα τα κρατη και μοναρχιες της ορθοδοξης ανατολικης και βαλκανικης επικρατειας.
Προσωπικα εχω δει και νομισματα και από την Ινδια διχως να εχω αξιωθει να εχω καποιο από αυτά.
Ακολουθουν μερικα νομισματα της συλλογης μου.
Χρήστες που παρακολουθούν το Νήμα: 7 Επισκέπτες
© Συλλεκτικό Στέκι 2018
Designed & Developed by NeuroSynthesis